>

معرفی انواع کود برای گیاهان

Fertilizer

یکی از مشکلات عمده در بخش کشاورزی میزان محدود اراضی زراعی است که این مشکل در کشور ما و در سایر کشورهایی که بخشی از اقتصادشان از طریق زمین های زراعی شکل میگیرد؛ وجود دارد. تنها راه حل جهت افزایش محصولات کشاورزی و رفع نواقص آن ها، افزودن کود است.

کود چیست؟

کود ترکیبی است غنی از مواد مغذی ضروری برای رشد گیاهان که در انواع مختلف تولید می شود. کود علاوه بر رشد گیاهان می تواند به بهبود وضعیت خاک کمک کرده و خاک را برای برداشت محصول بیشتر تقویت کند.

کودها  برای کمک به رشد محصولات زراعی و باغی مورد استفاده قرار می گیرند.

در حال حاضر دسته ای از کودها به نام کودهای ریز مغذی ساخته شده است که به تولید محصولات غنی شده با مواد مغذی حیاتی که برای  سلامت انسان مهم هستند، کمک می کند. به عنوان مثال ، ریز مغذی های مانند روی برای تغذیه انسان به ویژه کودکان از اهمیت بالایی برخوردار هستند.  ارائه کودهای حاوی ریز مغذی های ضروری به محصولاتی مانند غلات از این نظر می تواند به سلامت انسان کمک کند.

 

کودها براساس مواد مغذی که در اختیار گیاهان و سایر محصولات کشاورزی قرار می دهند به دو دسته مواد معدنی و کودهای ارگانیک تقسیم بندی می شوند.

کود مواد معدنی در سنگ‌های کانی خالص پیدا می‌شود و شامل چندین ماده مغذی و لازم برای گیاه است.ولی کود با موادآلی یا ارگانیک جزء ماده بازیافتی از فضولات و پس ماندهای  انسانی، حیوانی، گیاهی  و دیگر فرآورده‌های متعدد و ارگانیسم‌های زنده موجود در طبیعت می باشد.

 

کود

 

کودهای شیمیایی

کودهای شیمیایی مهمترین عامل در رشد محصولات گیاهی  هستند. کودهای حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم به عنوان کودهای  مدرن یاد می شود که در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرند. کودهای شیمیایی دارای ماده مقوی و مغذی زیادی هستند که شامل: نیبروژون، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، گوگرد. در این قسمت تعدادی از کودهای شیمیایی را به شما معرفی می‌کنیم.

 

کود اوره

از جمله کودهای شیمیایی و پرمصرف می توان به کود اوره اشاره کرد که معمولا به اشکال سفید رنگ و شکری یافت می شوند و بسیار اسیدزا نیز هستند. کود اوره جز رایج ترین کودهای کشاورزی در کشور است که به سبب آن اوره جذب خاک می شود که به نسبت سایر کودهای شیمیایی با قیمتی ارزان تر به فروش می رسند.

توجه داشته باشید استفاده بیش از حد از کود اوره، سبب فرسایش خاک می شود و شیوه استفاده از آن باید تحت نظر یک کارشناس کشاورزی باشد

 

Urea fertilizer

 

کود شیمیایی نیترات فسفات آمونیم

کود شیمیایی نیترات فسفات آمونیوم از دو عنصر اساسی به نام های نیترات و ازت تشکیل شده است. جنس این نوع کود به مانند کود اوره اسید زاست و می توان از آن در بسیاری از خاک ها استفاده کرد.

 

کود شیمیایی نیترات آمونیم

این نوع کود اغلب با رنگ خاکستری می شناسند و به صورت پودری نیز در دسترس است. 26 %  درصد از کود نیترات آمونیوم از ازت تشکیل شده است و به همین دلیل این کود با قیمتی گران عرضه می گردد. از دیگر مزایای این کود می توان به قابل اشتغال بودن، جذب رطوبت بالا اشاره کرد. فراموش نکنید که نگهداری از چنین کودی، به دقت بالایی نیاز دارد.

 

 کود نیتروژن

ماده تشکیل دهنده کودهای نیتروژن آمونیاک است که داخل زمین (خاک) ترزیق می گردد. از آنجایکه نیتروژن یک گاز طبیعی بی‌اثر و بی‌رنگ است تاثیر بسیار زیادی بر روی رشد گیاه دارد.

 

کود پتانسیم

کود پتاسیم در خاک اسیدی و شنی به کار می رود و اغلب آن را در آب حل می کنند. سولفات پتاسیم کود نسبتا گرانی است و در کشاورزی مصرف می گردد. از کود پتاسیم برای تجزیه بقایای گیاهان به خاک اضافه می گردد.

 

کود گوگرد

کود گوگرد برای خاک هایی که در معرض شستشو هستند کاربرد دارد که می توان به صورت کود به خاک اضافه کرد که 18درصد آن گوگرد و 22 در صد آن  کلسیم تشکیل شده است. هرچه ذرات موجود در این کود ریزتر باشد خاک یکنواخت تر است و سرعت اکسید شدن آن بیشتر می باشد. فرآیند اکسید آن حدود 3تا 4 هفته طول می کشد.

 

کود های ازت

ماده ­ی اصلی کودهای ازت نیتروژن است که به شکل های مختلفی در تولید کود مورد استفاده قرار گرفته­ اند.

 

کود

 

کود نیترات

کودهای نیترات حاوی نیتروژن به شکل نیترات هستند. این نوع کود به این علت که به راحتی در آب حل می ­شوند و به سرعت در دسترس گیاه قرار می­­گیرند، ترجیح داده می­شوند در موقعیتی غرقابی و مرطوب مواد تشکیل دهنده کود نیترات شسته شده و به شکل گاز در دسترس گیاه قرار می گیرند. از جمله کود های نیترات که در سراسر جهان مورد استفاده قرار می­گیرند؛ نیترات سدیم، نیترات کلسیم و نیترات پتاسیم هستند.

 

کود های فسفات

کود فسفات

این کود ها حاوی فسفات به شکل محلول در آب هستند که به راحتی در دسترس گیاه قرار می­گیرند.

 

کود های فسفاتیک محلول در اسید سیتریک

این نوع از کودهای فسفاتی به راحتی در آب اسیدی یا اسید ضعیف حل می شوند و حاوی فسفر می باشند.

 

کود های فسفات نامحلول

در آب کاملا نامحلول هستند و در اسید های ضعیف مانند اسید سیتریک به میزان کمی حل می شوند.

 

کود سوپر فسفات

این کود به شکل دانه ای یا گرانول است. سرشار از فسفر است و از آنجایی که فسفر برای گلدهی مناسب است، برای گل های گلدانی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

کودها فسفات

 

کود های پتاسیم

کود پتاسیم

از عمده ترین کود های پتاسیم در بازار جهانی می­توان به سولفات پتاسیم و پتاس حجیم شده اشاره کرد. این کودها، کودهای شیمیایی پیچیده­ای محسوب می­شوند که برای تامین هر سه ماده اصلی مورد نیاز گیاهان (پتاسیم، نیتروژن و فسفر) کافی هستند. این کود های در درجه های مختلفی که نشان دهنده­ی درصد نیتروژن، فسفر و پتاس موجود می­باشد، علامت گذاری شده اند.

 

کود NPK

از جمله کود مناسب کشاورزی که به صورت مخلوطی از عناصر اصلی ازت و فسفر و پتاسیم است. این کود هم به شکل پودری و هم به شکل مایع در بازار موجود و مورد مصرف قرار می گیرد.

 

کود کریستالون

کود کریستالون یکی از انواع کود شیمیایی مناسب برای گیاهان آپارتمانی است و به شکل پودر می باشد. علاوه بر سه عنصر اصلی ازت، فسفر و پتاسیم که در این کود موجود است، معمولا عناصر دیگری مانند آهن نیز در این کود به کار رفته است. کود کریستالون در دو رنگ قرمز که برای گیاهان گلدار و سبز که برای نوع برگدار استفاده می شود، در بازار موجود است.

 

کودهای پتاسیم

 

کود های آمونیاک

این کود ها دارای نیتروژن به شکل آمونیاک هستند. کود های آمونیاک در برابر شستشو مقاوم هستند، از این رو در زمان آبدهی نیز می­توانند مورد مصرف قرار بگیرند. کود های آمونیاک همانند کود های نیترات به راحتی در آب حل می شوند ولی  به سرعت در اختیار گیاه قرار نمی­گیرند، بر همین اساس این نوع کود برای گیاهان کم رشد و طولانی مدت مناسب است. از جمله کود های آمونیاک موجود می­توان به سولفات آمونیوم و آمونیوم کلرید اشاره کرد.

 

کودهای نیترات آمونیاک

که شامل هر دو شکل نیترات و آمونیوم هستند؛ مثل، نیترات آمونیوم و نیترات آمونیوم کلسیم.

 

 کود های آمیدی

کود های آمیدی از انواع کود های شیمیایی هستند که به راحتی در آب حل می شوند و به سرعت توسط میکرو ارگانیسم های موجود در خاک تجزیه می شوند. این مواد ابتدا به شکل آمونیاک و بعد از آن به نیترات تبدیل می­شوند و در دسترس گیاه قرار می­گیرند.

اوره از ارزان ترین کود های ازتی محسوب می­شود و در خاک توسط آنزیم­ های اوره که توسط میکرو ارگانیسم های خاک ترشح می­شوند، تجزیه می­شود. کود اوره در برابر شستشو مقاوم هستند.

 

کودهای کلسیم و منیزیم

کلسیم و منیزیم کمتر بعنوان کود مصرف می شوند، زیرا کمبود آنها در بسیاری از خاکها (به استثنای خاکهای نواحی مرطوب) دیده نمی شود. خاکهای نواحی مرطوب اسیدی بوده و برای اصلاح آنها از کلسیم و منیزیم استفاده می شود. در خاکهای اسیدی مقدار زیادی کربنات کلسیم، کربنات مضاعف کلسیم و منیزیم و یا سولفات کلسیم برای اصلاح خاکهای اسیدی مصرف می شود. درنتیجه کمبود احتمالی کلسیم و منیزیم نیز مرتفع می گردد.

 

کودهای کلسیم و منیزیم

 

کود سولفات روی

عنصر روی برای فعالیتهای آنزیمی تولید هورمونهای رشد تلقیح باروری و تشکیل میوه ضروری بوده و کمبود آن باعث ریزش برگ یا تاخیر در باز شدن برگها و گلها و ریزش میوه می شود .

استفاده از کودهای شیمیایی حاوی این عنصر به خصوص به همراه ماده آلی گوگرد و باکتریهای مربوطه باعث بهبود شرایط تغذیه ای گیاهان شده و بسیاری از نارسائیهای تغذیه ای را بر طرف می سازد .

 

کود سولفات منگنز

منگنز نقش کلیدی در تشکیل کلروپلاست و سیستمهای آنزیمی گیاه داشته و مصرف این کود باعث بهبود فتوسنتز گیاه و افزایش تولید محصول خواهد شد.

 

کود اوره با پوشش گوگردی

کود اوره با پوشش گوگردی به عنوان یک نوع کود آهسته رهش که دارای راندمان بالا و مزایای بسیار زیادی برای خاک و گیاهان است ، در صنایع کشاورزی کاربرد زیادی دارد.

 

نیترات پتاسیم

ازت و پتاسیم از عناصر هستند که به مقدار قابل توجهی توسط گیاه از خاک برداشت شده وبایستی درطول دوره رشد همواره به مقدارکافی ازخاک در اختیار گیاه قرار گیرد.نیترات پتاسیم یک کود کاملا محلول درآب است که می توان از آن درهرمرحله از رشد گیاه استفاده نمود. ازت موجود دراین کود باعث بهبود رشد رویشی می شود و پتاسیم آن در بهبود کیفیت،افزایش مقاومت به خشکی،شوری و آفات و بیماریها بسیار موثر است. نیترات پتاسیم کود بسیار مناسبی برای برطرف کردن کمبود پتاسیم در هر مرحله از رشد گیاه است.

 

کود شیمیایی مرغی

در سالیان اخیر استفاده از کود مرغی بسیار رایج شده است ولی باید توجه داشت که در اراضی که E.C آب یا خاک بالا است بکار برده نشود چون باعث تشدید شوری مزارع خواهد شد و در اراضی که E.C مناسب دارند استفاده دائم آن باعث شوری خاک خواهد شد.

 

کودهای مخلوط

عناصر موجود در این کودهای مخلوط  فسفر، پتاسیم و ازت است که به عنوان کود در کشاورزی مصرف می شود.

 

کود مخلوط

 

کودهای آلی

زباله های شهری، ضایعات زراعی، کشاورزی، دامی جزء کودهای آلی هستند که ما در چرخه تولید آن ها سهم بسزایی داریم. به طور کلی کودهایی که از فضولات  و پس ماندهای  انسانی، حیوانی، گیاهی بدست می آیند مواد آلی  می گویند . این نوع کودها علاوه بر اینکه خاک را حاصلخیزتر می کنند باعث جلوگیری از آلودگی خاک و آب نیز می شوند.

 

انواع کودهای آلی

  • کود حیوانی
  • کمپوست ضایعات کشت و ضایعات کارخانه دخانیات و قند
  • کمپوست حاصل از پسماندهای گیاهان
  • کمپوست حاصل از تخمیرزباله های شهری، فاضلاب شهری و ضایعات نیشکر

 

تفاوت کود آلی با کود شیمیایی

کود مواد آلی، دارای مواد طبیعی است اما مواد مغذی بالایی ندارد ولی سبب بهبود ساختار خاک می‌شود و همچنین در جذب آب تاثیرگذار است ولی در مقابل کود‌های شیمیایی هستند که دارای درصد بالایی از مواد مغذی که منشا آن مصنوعی است و در ساختار خاک تاثیری ایجاد نمی‌کنند.

 

کودهای آلی

 

کود بیولوژیک

عامل تشکیل دهنده کودهای بیولوژیک، باکتری و قارچ هستند که برای رشد گیاه نیز بسیار مفید می باشند. این نوع کود دارای فسفات، آهن و پتاسیم است و به همین دلیل علاوه بر اینکه نقش کاربردی در جذب عناصر غذایی دارد؛ جزء کودهای طبیعی نیز به شمار می روند.

مهم ‌ترین کودهای بیولوژیک شامل:

 تثبیت کننده ازت هوا

  •  قارچ‌های میکوریزی: که با ریشه بعضی از گیاهان ایجاد همزیستی کرده و اثرات مفیدی ایجاد می‌کند؛
  •  میکرو ارگانیزم‌های حل کننده فسفات: که فسفات نا محلول خاک را به فسفر محلول و قابل جذب گیاه تبدیل می‌کنند؛
  •  اکسید کننده گوگرد (تیو باسیلوس): کودی که دارای باکتری تیو باسیلوس بوده و باعث اکسایش بیولوژیکی گوگرد می‌شود؛
  •  کرم‌های خاکی: در تولید هوموس مورد استفاده قرار می‌گیرند و نوعی کود کمپوست به نام ورمی کمپوست تولید می‌کنند.

 

Bio-fertilizer

 

کود‌های عناصرکم مصرف

در خاک های خشک که کمبود آهن، مس و روی وجود دارد به کار می رود. همچنین قابل استفاده در خاک های مرطوب می باشد. مصرف زیاد این کود‌ها باعث مسمومیت گیاه می‌گردد زیرا عناصری مانند مس، آهن، منگنز و روی در خاک بیش از نیاز گیاه باشد و دیگر قابل جذب نیست. از طرف دیگر چون این عناصر عمدتاً به صورت کاتیون (کاتیون‌‌ها ترکیبات معدنی هستند) به خاک اضافه می‌گردند، بهتر است بر روی برگ‌‌ها محلول‌پاشی شود.

 

کود های کم مصرف (میکرو المنت)

کود میکروالمنت روی

یکی از موادی که برای تولید هورمون های رشد در گیاهان و باروری و تشکیل میوه ضروری می باشد عنصر روی است. کمبود عنصر روی در گیاهان موجب ریزش برگ ها، خشکیدن و کم شدن رشد گیاه، دیر باز شدن برگ ها و گل ها می شود. کود روی را می توان از طریق جایگذاری عمقی و محلول پاشی مورد مصرف قرار داد، محلول باشی کود روی به همراه اوره و اسید بوریک در پاییز و اوایل بهار به بارور شدن بیشتر گیاه بسیار کمک می­کند.

 

کود میکروالمنت منگنز

عنصر منگنز در تشکیل کلروپلاست و سیستم های آنزیمی گیاه نقش بسیار مهمی دارد، مصرف این کود باعث بیشتر شدن فتوسنتز در گیاه و در نتیجه بارور شدن آن گیاه می شود. کود منگنز نیز از طریق جایگذاری عمقی و محلول پاشی قابل مصرف است.

 

کود سبز

یکی از روش‌های قدیمی در افزایش باروری خاک، این است که قبل از کشت محصول اصلی، یک نوع دیگر گیاه را کاشته و هنگامی‌که سبز شد آن را برداشت می ‌کنند.

در حقیقت هدف از این کار استفاده از مزایای گیاه کاشته شده است وگرنه هیچ‌ محصولی از آن برداشت نمی‌گردد و فقط شرایط بهتری برای کاشت محصول اصلی و خصوصیات فیزیکی خاک مهیا می‌شود. گیاه مورد کشت باید از ویژگی‌های رشد سریع، کمترین مقدار نیاز به آب و کود و نیز پر شاخ و برگ و پر از مواد موردنیاز خاک باشد تا سبزینه بیشتری ایجاد کند.

 

Green manure

 

کمپوست

کمپوست یا پوسال همان ترکیبی از پسماندهای حیوانی و گیاهی که طی فرآیندها و شرایط مختلف به وجود می‌آید. کمپوست از کهن‌ترین روش‌های بازیافت بوده که زباله‌های شهری، فاضلاب و لجن و دیگر مواد آلی تجزیه‌شده و به شکل کود در کشاورزی استفاده می‌گردند.

این نوع کود بسیار عالی است و در باغداری، کشاورزی، کنترل فرسایش و بهسازی خاک، ساخت‌وساز تالاب، پوشش دفن زباله استفاده فراوان داشته و آفت‌کشی طبیعی محسوب می‌گردد.

 

compost

 

گیالوش

گیالوش یا تورب عبارت از بقایای گیاهان آبزی، باتلاقها و مردابهاست که زیر آب به حالت نیمه پوسیده و تجزیه شده بجا مانده است و خرد شده آن را پس از استخراج در ترکیبات خاکی بکار می برند. ترکیبات گیالوش های مختلف بر حسب نوع گیاهی که از آن بوجود آمده اند مقدار پوسیده بودن، مقدار مواد معدنی و درجه اسیدی بودن، متفاوت است. از میان انواع گیالوش در ایران خزه لوش از همه معروف تر است که دارای رنگ قهوه ای میباشد و ظرفیت نگهداری آبی حدود ده برابر وزن خشکش را دارد. این ماده، اسیدی بوده و مقدار کمی ازت دارد و فسفر و پتاس آن ناچیز است.بنابراین بیشتر برای نگهداری آب و خاک افزوده میشود. قبل از افزودن خزه لوش به خاک باید در صورت لزوم آنرا تکه تکه کرد و لازم است که مرطوب شود.

 

خاکبرگ

خاکبرگ که از پوسیده شدن موادی مانند دمبرگ درختان، چمن های قیچی شده و غیره حاصل می شود ارزش غذایی چندانی ندارد و تنها به منظور سبک و قابل نفوذ کردن خاک مورد استفاده قرار می گیرد.

خاکبرگ آماده شده را باید الک کرد تا چوبها و قسمتهای زاید آن جدا شود، خاک برگ ممکن است محتوی بذرهای علفهای هرز، آفات و امراض باشد، لذا باید قبل از مصرف گندزدائی گردد.

 

ورمی کولایت

این ماده معدنی از نوع میکاست که وقتی گرما ببیند حجمش زیاد می شود مواد شیمیایی آن سیلیکاتهای منیزیم، آلومینیوم و آهن است که آب خود را از دست داده اند و از نظر واکنش اسیدی خنثی است و قادر است به میزان زیادی آب جذب کند. از آنجا که ورمی کولایت ظرفیت تبادل کاتیونی نسبتاً بالایی دارد و می تواند مواد غذایی را به صورت ذخیره نگهداشته و بعد آزاد سازد. نکته مهم درمورد ورمی کولایت آنست که وقتی مرطوب است و حجمش زیاد میشود نباید تحت فشار قرار گیرد، چون ساختار متخلخل خود را از دست میدهد.

 

ورمی کولایت

 

پرلایت

این ماده به رنگ سفید خاکستری است منشأ آتشفشانی دارد و از گدازه های آتشفشانی سرد استخراج میشود. پرلایت بین ۳ تا ۴ برابر وزنش آب جذب می کند . خاصیت تبادل کاتیونی نداشته ، فاقد مواد غذایی معدنی است. افزودن آن به خاک بیشتر به منظور افزایش میزان هوای مخلوط های خاکی صورت می گیرد.

 

خزه اسفاگنوم

خزه اسفاگنوم بقایای خشک شده گونه های مردابهای اسیدی جنس اسفاگنوم می باشد که ظرفیت جذب آب زیادی دارد. یعنی ۱۰ تا ۲۰ برابر وزنش آب جذب می کند. این خزه شامل کمی مواد معدنی می‌باشد.از ویژگیهای این ماده اینست که استریل بوده و حاوی چند ماده اختصاصی قارچ کش است که از مرگ گیاهچه جلوگیری می کند.

 

 کودهای ارگانیک

کود ارگانیک خشک

کودهای ارگانیک خشک می توانند از یک ماده واحد مانند سنگ فسفات یا جلبک دریایی (نوعی جلبک دریایی غنی از مواد مغذی) تشکیل شده و یا می توانند ترکیبی از بسیاری از مواد باشند. تقریباً کلیه کودهای آلی  طیف وسیعی از مواد مغذی را تأمین می کنند  اما مخلوط ها بطور ویژه تهیه شده اند تا مقادیر متعادل نیتروژن ، پتاسیم ، فسفر و همچنین ریز مغذی ها را فراهم کنند.

 

کود ارگانیک مایع

گیاهان می توانند کودهای مایع را هم از طریق ریشه و هم از طریق منافذ برگ جذب کنند. تغذیه از طریق شاخ و برگ وقتی مهم است که خاک وجود ندارد یا در دسترس نیست  یا هنگامی که ریشه ها تنش زده می شوند  و نمی‌توانند مواد مغذی را تأمین کنند.

این امر به ویژه برای تقویت گیاهان با رشد سریع مانند سبزیجات در فصل رشد بسیار مؤثر است. برخی از کودهای شاخ و برگ ، مانند جلبک دریایی مایع سرشار از ریز مغذی ها و هورمون های رشد هستند. این اسپری های شاخ و برگ به نظر می رسد که به عنوان کاتالیزور عمل کرده و جذب مواد مغذی توسط گیاهان را افزایش می دهد. چای کمپوست و عصاره جلبک دریایی دو نمونه رایج از کودهای ارگانیک شاخ و برگ هستند.

Organic fertilizers

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.